Prospekt Gahury

Prospekt Gahury należy do najcenniejszych urbanistycznie miejsc funkcjonalistycznego Zlina. Ta główna oś kompozycyjna miasta, ukształtowana w latach 20. i 30. XX wieku przez architekta Františka Lýdię Gahurę, tworzy naturalny „zielony kręgosłup” centrum, łączący okoliczne lasy z parkami miejskimi.

Prospekt miał służyć wypoczynkowi i spotkaniom tysięcy młodych kobiet i mężczyzn – pracowników firmy Baťa mieszkających w internatach rozmieszczonych po obu stronach tej przestrzeni. Po lewej stronie znajdowały się internaty dla kobiet, po prawej dla mężczyzn. Pierwszym internatem dla młodych mężczyzn, wzniesionym w 1928 roku, był budynek dzisiejszego Hotelu Garni.

Na przestrzeni lat Prospekt Gahury przechodził kilka przemian. Po tragicznej śmierci Tomáša Baty w 1932 roku, jego zwieńczenie uzupełniono rok później – na jego cześć – szklanym Miejscem Pamięci Tomáša Baty. Choć zarówno prospekt, jak i Miejsce Pamięci z czasem dotknęły niekorzystne, częściowe ingerencje, jego pierwotny, zielony charakter został zachowany. Dolna część przestrzeni w drugiej połowie XX wieku utraciła jednak swoją wyrazistość – w 1961 roku stanął tu pomnik Klementa Gottwalda, usunięty w 1990 roku, a teren przez długi czas pozostawał zaniedbany.

Zasadnicza zmiana nastąpiła dopiero w 2011 roku, kiedy miasto Zlin ogłosiło publiczny konkurs architektoniczny na rewitalizację Prospektu Gahury. Zwycięski projekt zlińskiej pracowni ellements architects (Jitka Ressová, Jan Pavézka, Hana Maršíková) przekształcił jego dolną część w oryginalną i nowoczesną przestrzeń miejską.

Nowe ciągi piesze, poprowadzone poniżej poziomu falującego terenu, odtwarzają dawne, naturalnie wydeptane ścieżki i w sposób płynny łączą odnowiony Dom Towarowy z budynkami Centrum Kongresowego i Uniwersyteckiego autorstwa architektki Evy Jiřičnej. Cztery przecinające się alejki, układające się w dwa znaki „X”, oglądane z dołu sprawiają wrażenie jednolitego zielonego pasa, prowadzącego aż do Miejsca Pamięci Tomáša Baty.

Dziś Prospekt Gahury ponownie spełnia swoją pierwotną funkcję – jest miejscem wypoczynku, spotkań i krótkiego wytchnienia. Studenci spędzają tu wolne chwile na trawniku, rodziny zatrzymują się z dziećmi, a przechodnie chętnie przysiadają na murkach.