14|15 INSTYTUT BATY

14|15 INSTYTUT BATY: Sztuka, historia, architektura

W centrum Zlina, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca kolejowego i autobusowego, znajduje się 14|15 Instytut Baty – nowoczesne centrum kultury i edukacji, które zdecydowanie warto odwiedzić. Ten wyjątkowy kompleks powstał w wyniku adaptacji dwóch dawnych budynków produkcyjnych kompleksu fabrycznego Baty, przeprowadzonej z poszanowaniem ich historycznego charakteru.

Obiekty industrialne, oznaczone charakterystycznymi dla Zlina numerami 14 i 15, zostały zaprojektowane w latach 1946–1949 przez wybitnego architekta Jiříego Voženílka, jednego z najbardziej wpływowych twórców powojennego oblicza Zlina. Budynki zastąpiły hale fabryczne zniszczone podczas bombardowania Zlina w listopadzie 1944 roku, kiedy lotnictwo alianckie uderzyło przede wszystkim w strefę przemysłową. Najpierw, w 1947 roku, powstał budynek nr 15, a dwa lata później dołączył do niego budynek nr 14. Oba obiekty reprezentowały nowy typ zabudowy produkcyjnej – Voženílek zachował charakterystyczny dla architektury Baty układ trójtraktowy, jednocześnie powiększając moduł siatki do 7,85 × 6,15 m i kładąc nacisk na jakość środowiska pracy.

Pod szyldem państwowego przedsiębiorstwa Svit produkcja obuwia była tu kontynuowana aż do lat 90. XX wieku. Po bankructwie koncernu w 1994 roku działalność zakończono, a teren stopniowo popadał w ruinę. Dopiero w 2008 roku zdewastowane budynki wykupił Kraj Zliński. Po gruntownym remoncie zakończonym w 2013 roku obiekty przekształciły się w tętniące życiem centrum kultury i edukacji. Swoje siedziby mają tu dziś Krajska Galeria Sztuk Pięknych, Muzeum Moraw Południowo-Wschodnich oraz Biblioteka Krajska im. Františka Bartoša.

Krajska Galeria Sztuk Pięknych to miejsce, w którym sztuka naprawdę żyje. Oprócz ekspozycji stałej „+ - Zlin” można tu odwiedzić gabinet grafiki, liczne wystawy czasowe, wydarzenia i programy towarzyszące organizowane przez cały rok. Dla dzieci przygotowano warsztaty twórcze oraz plastyczny plac zabaw Galeřiště. W Muzeum Moraw Południowo-Wschodnich czeka unikatowa ekspozycja stała „Zasada Baťa: Dziś fantazja, jutro rzeczywistość”, największa kolekcja obuwia w Europie Środkowej, wystawa poświęcona animacji oraz ekspozycja prezentująca wyprawy podróżników Hanzelki i Zikmunda. W nowoczesnych wnętrzach swój dom znalazła również Biblioteka Krajska im. Františka Bartoša – największa biblioteka w kraju zlińskim, oferująca ponad pół miliona dokumentów w najróżniejszych formatach: od książek i czasopism po zasoby cyfrowe.

Oba budynki łączy duża betonowa platforma, na której przez cały rok odbywają się koncerty, festiwale i wydarzenia plenerowe. Będąc tutaj, nie zapomnij spojrzeć w górę – pomiędzy obiektami zachowały się przenośniki taśmowe, wykorzystywane dawniej do transportu materiałów i wyrobów.

14|15 INSTYTUT BATY to miejsce pełne sztuki, architektury i historii. Oferuje wyjątkową okazję do poznania fenomenu Baty i tego, jak Zlin stał się miastem znanym na całym świecie.